Ngân hàng muốn thu nợ chỉ có cách ... quỳ
Rate this posting:{[['
']]}
']]}
Tin Tức
Add to Cart
Đứng cho vay, quỳ thu nợ”. Đó là câu mà dân nhà băng tự đúc kết nhằm ám chỉ những khoản vay bị xếp vào diện nợ xấu.
Từng được coi là
chuyên gia xử lý nợ xấu, ông Phạm Xuân Hòe, Phó vụ trưởng Vụ Chính sách
tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã có những chia sẻ về kinh nghiệm xử
lý nợ xấu, biến con nợ dây dưa thành doanh nghiệp phát tài.
Chiêu “lấy nợ nuôi nợ”
Trước khi về làm Vụ phó
Vụ Chính sách tiền tệ, NHNN, ông Phạm Xuân Hòe, từng có nhiều năm xử lý
nợ xấu ở 2 chi nhánh thuộc Vietinbank cũng như góp phần xử lý một số
khoản nợ xấu của Vụ Epco-Minh Phụng.
Theo ông Hòe, việc phát
mãi tài sản thế chấp chỉ là bất đắc dĩ, mà cán bộ ngân hàng có tâm là
phải tìm hiểu con nợ để giúp họ làm ăn trả được nợ cho mình.
“Nói thì nói vậy, nhưng
thực tế không đơn giản. Nghề ngân hàng làm nghiệp vụ nào cũng có cái
khó của nó. Làm kho quỹ thì sợ nhất thừa, thiếu quỹ, sợ nhầm tiền giả,
vì nếu dính trưởng vừa phải đền vừa bị kỷ luật. Nghề kế toán thì đòi hỏi
chính xác, chỉ cần nhầm một số 0 là gay to rồi. Nhưng khó nhất là nghề
tín dụng, khi phải đi thu hồi nợ xấu”, ông Hòe nói.
Theo ông Hòe, dân nhà
băng thường nói câu cửa miệng “để làm tốt nghề tín dụng trước tiên phải
biết thu hồi nợ”. Vì cho vay ra thì dễ, theo đuổi thu được nợ về mới là
hành trình gian khổ.
Câu chuyện đầu tiên là
sự trải nghiệm về xử lý nợ xấu của Cty Bia Hương Sen mà nay đã phát
triển thành tập toàn lớn nhất của Thái Bình về doanh thu, nộp thuế cho
ngân sách nhà nước.
Thời điểm tôi được điều
về làm giám đốc Chi nhánh Vietinbank Thái Bình (năm 1999), thì đây là
nhà máy bia hiện đại bậc nhất Việt Nam, và đây cũng là con nợ lớn nhất
trong các doanh nghiệp vay tại Vietinbank Thái Bình, với dư nợ trên 87
tỷ đồng.
Nhà máy bia hiện đại,
nhưng sản phẩm làm ra không tiêu thụ được, nợ gốc quá hạn, nợ lãi treo
ra ngoại bảng mỗi ngày một phình to.
“Trong khi đó, chủ nhà
máy tiếp tục dùng các kênh quan hệ để xin Vietinbank cho vay thêm. Còn
ngân hàng đứng trước nguy cơ không có khả năng thu nợ, mà cho vay thêm
lại càng không ổn”, ông Hòe nhớ lại.
Tôi nhớ, lúc đó anh
Hoàng Đình Thạch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Bình cùng anh Phạm Huy
Hùng, Chủ tịch HĐQT Vietinbank bây giờ (khi ấy là Phó tổng giám đốc phụ
trách mảng tín dụng) đã cùng chi nhánh, lãnh đạo tỉnh và doanh nghiệp
lặn lội vào Nam làm việc với Bia Sài Gòn để tìm đầu ra cho Nhà máy Bia
Hương Sen.
Kết quả, hợp đồng gia
công giữa Tổng Cty Bia Sài Gòn với Cty Bia Hương Sen được ký kết bao
tiêu đầu ra theo năm, với điều kiện về chất lượng sản phẩm, nguyên liệu,
mẫu mã, công thức nấu do bia Sài Gòn cung cấp và bao tiêu. Tôi mừng
thầm thế là thoát rồi!
Sau khi có hợp đồng,
Vietinbank Thái Bình bơm thêm tiền vốn lưu động cho Bia Hương Sen với
hạn mức khoảng 25 đến 30 tỷ đồng. Đây là chiêu “lấy nợ nuôi nợ”, rồi cử
cán bộ ngân hàng xuống làm kế toán tại doanh nghiệp để giám sát chặt
dòng tiền ra vào của nhà máy.
Từ đó, đã giúp Hương
Sen không những trả hết nợ vay trung dài hạn cũ trong gần 5 năm mà còn
tiếp tục mở rộng đầu tư thêm nhà máy mới, vươn lên thành Tập đoàn Hương
Sen chuyên kinh doanh nước giải khát, mỗi năm đóng góp cho ngân sách
hàng trăm tỷ tiền thuế.
“Bây giờ có lẽ họ trở
thành khách hàng mà nhiều ngân hàng thương mại muốn có được. Nếu ngày
đó, ngân hàng cứ đè DN ra để phát mãi tài sản thế chấp là toàn bộ nhà
máy, thì DN cũng chết luôn, mà chưa chắc ngân hàng đã thu được hết nợ”,
ông Hòe bộc bạch.
Đánh vào điểm yếu của con nợ
Câu chuyện thứ hai mà
ông kể về hành trình xử lý nợ xấu tại Vietinbank Cầu Giấy (nay là
Vietinbank Nam Thăng Long). Khi ông Hòe được điều về làm giám đốc chi
nhánh này, quy mô chưa đầy 900 tỷ dư nợ mà đã có nợ xấu, nợ nhóm 2 trên
50%. Nhưng chỉ sau một năm rưỡi quyết liệt xử lý nợ xấu, chi nhánh đã
kinh doanh có lãi.
Đúng là “đứng cho vay,
quỳ thu nợ”. Cái vinh, cái nhục của nghề tín dụng ngân hàng là vậy. Việc
NHNN đề xuất Chính phủ lập Công ty mua bán tài sản (VAMC) để xử lý nợ
xấu là rất cần thiết, tránh tình trạng các ngân hàng phải tự mày mò xử
lý nợ xấu. Tuy nhiên, công ty này muốn hoạt động hiệu quả cần phải một
hành lang pháp lý có tính chuyên biệt, mới có thể nhanh chóng xử lý được
đống nợ xấu tới hơn 200 ngàn tỷ đồng.
Ông Hòe kể, ấn tượng và
cam go nhất là cuộc đấu với đống nợ gần 90 tỷ đồng của nhóm ba công ty
kinh doanh nhập khẩu ô tô tải Trung Quốc. Mất đến 2 tháng trời để kiểm
đếm khung, máy, lốp, các loại linh kiện, nhưng khó khăn nhất là khách
hàng không hợp tác trong việc trả nợ.
“Nhiều đêm trăn trở
nghĩ mưu, ngày thì đọc lại hồ sơ, cuối cùng tôi quyết định phải xử lý
đến tài sản thế chấp là nhà của một số người đứng ra bảo lãnh, mắt xích
này đã bắt buộc cuộc đấu nội bộ của nhóm khách hàng trở nên mạnh mẽ hơn.
Họ thấy không còn cách nào khác là phải quay lại hợp tác với ngân hàng,
tránh rơi vào vòng lao lý, tốn công tốn của, tốn thời gian cho cả hai
bên”, ông Hòe nhớ lại.
Kết cục, cả đống nợ của
3 công ty này được xử lý với tỷ lệ thu hồi gần 93%. “Mình thu được nợ
nhờ biết giành thế chủ động, biến bất lợi thành có lợi trong đàm phán,
bắt mạch đúng chỗ yếu của khách hàng”, ông Hòe đúc kết.
Nhưng vụ đòi nợ xấu đình đám nhất, và ấn tượng nhất đối với ông Hòe, chính là chuyện xử lý những khoản nợ xấu vụ Eco-Minh Phụng.
Ấn tượng nhất với ông
là khoản nợ được thu hồi khi chuyển nhượng hơn 1 triệu m 2 đất của Minh
Phụng về cho UBND tỉnh Bà Rịa-Vũng tàu, với tổng giá trị nợ gốc 500 tỷ
và lãi tính theo tiền gửi ngân hàng trong nhiều năm (theo án Tòa tuyên)
khoảng hơn 100 tỷ đồng. Kết thúc vụ giao dịch này, Vietinbank thu về hơn
600 tỷ đồng cả gốc và lãi.
“Khi đó, con nợ là Tăng
Minh Phụng đã lĩnh án trọng tội, nếu ngân hàng đứng ra xẻ đất để bán
theo kiểu kinh doanh bất động sản thì pháp luật không cho phép, chúng
tôi tham mưu cho ban lãnh đạo Vietinbank, chuyển nhượng lại cho UBND
tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, lập tức được ủng hộ ngay, món nợ xấu mới được xử
lý”, ông Hòe kể.
Theo ông Hòe, việc xử
lý nợ xấu ngân hàng rất khó khăn vì hành lang pháp lý ở ta còn thiếu
nhiều lắm. Chỉ riêng đoạn giải trình với cơ quan Thanh tra về xử lý tài
sản của Vụ Epco-Minh Phụng có tới gần 40 trang. Xử lý nợ xấu đã quyết
liệt, miệt mài tốn bao công sức nhưng khi giải trình để cơ quan Thanh
tra hiểu được lại là chuyện không giản đơn.
